Κογιανισκάτσι

 Τόνιζε, δε, πως αυτή είναι και η βασική ανησυχία του ‘κλάμπ των δισεκατομμυριούχων’ (Γκέϊτς, Μπάφετ, Σόρος, Ροκφέλερ κλπ) που θεωρούν τον υπερπληθυσμό την μεγαλύτερη χρονοβόμβα της ανθρωπότητας.

Προς επίρρωσιν της παραπάνω διαπίστωσης παρέθετε, δε, αποκαλυπτικά στοιχεία από το εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του βραβευμένου με Πούλιντζερ συγγραφέα περιβαλλοντιστή βιολόγου Jared Diamond ‘Collapse : How Societies Choose to Fail or Succeed’ (‘Κατάρρευση : πως οι κοινωνίες επιλέγουν να αποτύχουν ή να πετύχουν’) μερικά από τα οποία θα αναφέρουμε εδώ. Ο Diamond μιλά για μία 12δεκάδα κρίσιμων για την ανθρώπινη ύπαρξη προβλημάτων (πολλαπλασιαστής υπερπληθυσμού, πολλαπλασιαστής επίδρασης πληθυσμού, τρόφιμα, νερό, καλλιεργήσιμη γη, δάση, τοξικά χημικά, ορυκτά καύσιμα, ηλιακή ενέργεια κ.α.) από τα οποία ξεχωρίζει τα δύο πρώτα ως βασικά και τα υπόλοιπα θεωρεί παράγωγα των δύο πρώτων. Ο συγγραφέας πιστεύει πως ένα από τα ενοχλητικά στοιχεία στην Ιστορία είναι πως πάρα πολλοί πολιτισμοί τελικά καταρρέουν. Και όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ‘η καταστροφή μιας κοινωνίας μπορεί να ξεκινήσει μόλις 1-2 δεκαετίες απ’ όταν φθάσει στο απόγειο του πληθυσμού, του πλούτου και της εξουσίας της’.

Για τη σύγχρονη κοινωνία ο Diamond πιστεύει πως φθάνει πλέον σε μία πληθυσμιακή κλίμακα που καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον, αλλάζει δραστικά το κλίμα, ερημοποιεί καλλιεργήσιμες εκτάσεις, περιορίζει δυνητικά την παραγωγή τροφίμων και προκαλεί ή θα προκαλέσει αναπόφευκτα λιμούς και πολέμους. Ουσιαστικά βλέπει να επέρχεται ένας τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος που θα έχει σαν βάση και αιτία του το μη διαχειρίσμο πλέον πρόβλημα του υπερπληθυσμού. Πόσο ρεαλιστικές είναι οι προβλέψεις αυτές ;

Σήμερα, ο πληθυσμός του πλανήτη είναι 6,6 δις κάτοικοι περίπου. Σϋμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις του ΟΗΕ ο γήϊνος πληθυσμός θα αυξηθεί σε 9,1-9,3 δις μέχρι το 2050. Εάν, δε, ληφθούν συντονισμένα μέτρα διεθνώς μπορεί να περιορισθεί στα 8,3 δις σημειώνοντας μία άνοδο 26% περίπου. Πως θα τραφεί ο πληθυσμός αυτός όταν ήδη σήμερα 1 δις άνθρωποι σε όλο τον κόσμο υποσιτίζονται ή λιμοκτονούν ; Η απάντηση των ειδικών είναι πως δεν υπάρχει έλλειμμα τροφίμων αλλά αδυναμία πρόσβασης σε αυτά (βλ ακρίβεια και εισοδηματική ανισότητα) και πως ακόμη και εάν διπλασιασθεί ο ανθρώπινος πληθυσμός, η Γη θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να τον θρέψει. Στους New York Times (βλ Κυρ. Ελευθεροτυπία 1/11/09) διαβάζουμε σε άρθρο με τίτλο ‘Η πείνα αυξάνεται μαζί με τον πληθυσμό’ πως «γεωπόνοι και ειδικοί σε θέματα ανάπτυξης που συγκεντρώθηκαν πρόσφατα στη Ρώμη συμφώνησαν ότι υπάρχουν οι πόροι και η τεχνογνωσία για αύξηση της παραγωγής τροφίμων κατά 50% έως το 2030 και κατά 70% έως το 2050, ποσοστά απαραίτητα για να τραφούν τα 9,1 δις του μελλοντικού παγκόσμιου πληθυσμού». Ο αρθρογράφος Neil MacFarquhar, αφού σωστά θέτει το ζήτημα των προσιτών τιμών για την αντιμετώπιση των αναγκών σίτησης του αυξανόμενου πληθυσμού, εκθέτει τα πρόσθετα προβλήματα που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, η ανάπτυξη των βιοκαυσίμων σε βάρος της παραγωγής τροφίμων και η αβεβαιότητα σχετικά με τις επιπτώσεις των γενετικά μεταλλαγμένων καλλιεργειών στην αύξηση της παραγωγής και στην ανθρώπινη υγεία.

Όπως ορθά επισημαίνει ο Diamond στο βιβλίο του, η συλλογιστική όσων προεξοφλούν την θεωρητική έστω ικανότητα σίτησης ενός τόσο μεγάλου πληθυσμού (8,5-9 δις) είναι εσφαλμένη. Γιατί λαμβάνει υπόψη της μόνον την αριθμητική αύξηση των ανθρώπων και όχι την μέση αύξηση της κατά κεφαλήν κατανάλωσής τους. Αν συνυπολογισθεί η σταθερή τάση για αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος και κατανάλωσης ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες, η προβλεπόμενη από τους ειδικούς αύξηση της παραγωγής τροφίμων κατά 70% έως το 2050 δεν επαρκεί για να αντιμετωπίσει το διατροφικό πρόβλημα.

Ας επιχειρήσουμε μία απλή άσκηση επί χάρτου ώστε να εξακριβώσουμε εάν ο Diamond έχει δίκιο στη κριτική του. Η Κίνα σύμφωνα με το ΔΝΤ έχει φέτος 6400 δολ περίπου κατά κεφαλήν εισόδημα (σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης) και το 2014 προβλέπεται να φθάσει τα 10000 δολ. Πρόκειται για μία αύξηση 9,5% ετησίως η οποία εφόσον συνεχισθεί με τον ίδιο ρυθμό (ο ρυθμός προσέγγισης του αμερικανικού ονείρου) θα οδηγήσει το κατά κεφαλήν εισόδημα της χώρας σε 42900 δολ το 2030. Να υποθέσουμε ότι οι ρυθμοί αυτοί είναι εξωπραγματικοί και δεν μπορεί να κρατηθούν μακροχρονίως ; Εντάξει, λοιπόν, ας δεχθούμε ότι με υποδιπλάσιο ρυθμό αύξησης το κατά κεφαλήν εισόδημα της χώρας φθάνει σε αυτά τα επίπεδα όχι σε 20 αλλά σε 40 χρόνια, δηλαδή το 2050 αντί του 2030. Και πάλι, όμως, πρόκειται για μία αύξηση κατά 6,7 φορές του αρχικού εισοδήματος των 6400 δολ (2009). Καμία άλλη χώρα δεν προβλέπεται να έχει ανάλογη αύξηση. Ακολουθώντας την ίδια μεθοδολογία και στηριζόμενοι στις προβλέψεις του ΔΝΤ μέχρι το 2014, διαπιστώνουμε πως οι περισσότερες χώρες θα γνωρίσουν έως το 2030 μία αύξηση του μέσου κατά κεφαλήν εισοδήματος και της μέσης κατά κεφαλήν κατανάλωσης 2-2,5 φορές. Ας δεχθούμε πως μέχρι το 2050 η αύξηση αυτή θα είναι μόλις 3 φορές περίπου παγκοσμίως (μέσος όρος). Αυτό σημαίνει πως ακόμη και εάν ο πληθυσμός συγκρατηθεί στα 8,3 δις (αισιόδοξο σενάριο) σημειώνοντας αύξηση 26% μόνον, ο συνυπολογισμός της αύξησης του κατά κεφαλήν εισοδήματος κατά 3 φορές μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες διατροφής του αυξημένου πληθυσμού εκείνη την εποχή δεν θα πρέπει να αυξήσουμε τη παραγωγή τροφίμων κατά 70% όπως λένε οι ειδικοί αλλά κατά 278% !!!

Αυτό είναι εντελώς αδύνατο ακόμη και εάν υπάρξει νέα πράσινη επανάσταση. Πολύ περισσότερο που η προηγούμενη μερικώς μόνον πέτυχε όπως δείχνει το 1 δις πεινασμένων της Γης και το γεγονός ότι τα 4/5 του συνολικού πλανητικού πληθυσμού ζουν σήμερα με λιγότερα από 3,6 ευρώ ημερησίως...Συμπέρασμα : ο Diamond έχει δίκιο και η σύγχρονη κοινωνία βαδίζει ολοταχώς προς την κατάρρευσή της. Εάν σταματήσει η αύξηση του πληθυσμού και των εισοδημάτων θα καταρρεύσει ο καπιταλισμός. Εάν συνεχίσει η άμετρη αυτή πληθυσμιακή και οικονομική ανάπτυξη θα καταρρεύσει ο πλανήτης και η ανθρωπότητα μαζί του.

Στην γλώσσα των ινδιάνων Χόπι, η τρελή ζωή, η ζωή χωρίς ισορροπία αποκαλείται Κογιανισκάτσι. Το ομώνυμο φιλμ του 1982 περιέγραψε με πολύ ποιητικό τρόπο το χάος της σύγχρονης ζωής. Όποιος δεν είχε την τύχη να το δει μπορεί να πάρει μία γεύση στις εξής διευθύνσεις :

http://www.youtube.com/watch?v=tyDfWF0DpU8

http://ghteytria.blogspot.com/2007/10/koyaanisqatsi.html