Νάνος ή γίγαντας η εκκλησιαστική περιουσία ; (μέρος 1ο)

 Σε συνέντευξή του με την ιδιότητα του προέδρου της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών, ο Θεόκλητος δήλωσε πως η περιουσία της εκκλησίας, σύμφωνα με πρόσφατες τραπεζικές εκτιμήσεις, ανέρχεται μόλις σε 702.160.000 ευρώ, και τελικά της έχει απομείνει μόνο το 4% της αρχικής της. Ανέφερε, δε, πως ‘η επιβολή φόρων θα οδηγήσει τα εκκλησιαστικά πρόσωπα σε κατάσταση χρεοκοπίας’. Είναι, λοιπόν, τόσο φτωχή η Εκκλησία ώστε να κινδυνεύει με χρεοκοπία από μία αύξηση της φορολόγησης ; Γιατί τέτοια αντίδραση και πόσο δικαιολογημένη είναι ; Τι επιδιώκει η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ να επιβάλλει ως νέα φορολογία στην Εκκλησία και τι ζητά η αριστερά από την πλευρά της στον τομέα αυτόν ;

Σερφάροντας στο Διαδίκτυο πληροφορήθηκα, λοιπόν, τα εξής : πράγματι, η αντικειμενική αξία της ακίνητης περιουσίας της Ιεράς Συνόδου, που αξιοποιείται εμπορικά, ανέρχεται στα 700 εκατομμύρια ευρώ και πέρυσι μόνον η Ιερά Σύνοδος, όπως λένε τα εκκλησιαστικά στελέχη της Εκκλησίας, πλήρωσε 800.000 ευρώ (σ.σ. για ΕΤΑΚ), ενώ με τις νέες ρυθμίσεις υπολογίζεται ότι θα πρέπει να καταβάλει κάτι περισσότερα από 2 εκατομμύρια ευρώ. Ενώ, λοιπόν, το ποσό των 700.000 αντιστοιχεί σε μία έως τώρα φορολόγηση της τάξης του 1 τοις χιλίοις, τα 2 εκ. ευρώ αντιστοιχούν στο 3 τοις χιλίοις, που είναι η κυβερνητική επιδίωξη φορολόγησης της Εκκλησίας εφεξής. Έχουμε, δηλαδή, μία επιδίωξη τριπλασιασμού της φορολογίας στην εκκλησιαστική περιουσία.

Η αριστερά από τη πλευρά της επικροτεί την αύξηση της φορολόγησης αυτής και προσθέτει ότι στο διάστημα 1997-2005 η Εκκλησία απαλλάχθηκε με ευθύνη των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ-ΝΔ από μία σειρά φόρους (πχ μεγάλης ακίνητης περιουσίας για ακίνητα που χρησιμοποιούν οι ναοί, οι μονές και το Άγιον Όρος, κατάργηση υποχρέωσης εισφοράς του 35% των ακαθαρίστων εσόδων της εκκλησίας στον κρατικό προϋπολογισμό, κατάργηση φόρου 10% σε μισθώματα εκκλησίας από εκμίσθωση γαιών και οικοδομών εμπορικού χαρακτήρα, διεύρυνση φοροαπαλλαγών με εξαίρεση από φόρο αυτομάτου υπερτιμήματος και στο τέλος συναλλαγής για ναούς και μονές). Ζητά, λοιπόν, συμπληρωματικά την κατάργηση των ως άνω ρυθμίσεων. (βλ ερώτηση του στη Βουλή του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Γ. Ψαριανού). Συνεπώς, η αριστερά συμφωνεί με τη προεκλογική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ, μόνον που ζητά κάποιες πρόσθετες φορολογίες στην περιουσία και τις εμπορικές συναλλαγές της Εκκλησίας.

Βεβαίως, η εκκλησιαστική περιουσία εκτός από τα εκμεταλλεύσιμα ακίνητα της Ιεράς Συνόδου [Κεντρική Διοίκηση στην οποία δεν περιλαμβάνονται μητροπόλεις, ναοί, μονές κ.α. 10.000 Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ)] και κάποια κινητή περιουσία που διαθέτει, περιλαμβάνει και την ανεκμετάλλευτη ακίνητη περιουσία 1,3 εκατομμυρίων στρεμμάτων (βοσκότοποι, δασικές εκτάσεις και γεωργικές εκμεταλλεύσεις) και 0,4 εκατομμυρίων στρεμμάτων που είναι τα διακατεχόμενα. Γι’ αυτό και μαζί με τις 2.500 μονές και τη περιουσία τους, ορισμένοι ανεβάζουν το μέγεθος της εκκλησιαστικής περιουσίας σε πολύ υψηλότερα επίπεδα (οι εκτιμήσεις ποικίλλουν από 2 δις έως 15 δις ευρώ). Ενδεικτικά αναφέρω ένα παράδειγμα που βρήκα στο ‘Πάρε-Δώσε’ (15-3-09, http://www.pare-dose.net/blog/?p=2670) σύμφωνα με το οποίο ‘Πέντε μονές που προσέφυγαν στα ευρωπαϊκά δικαστήρια εναντίον του νόμου Τρίτση αποτιμούσαν τα περιουσιακά τους στοιχεία στο αστρονομικό ποσό των 8 τρισ. δρχ. (!!!). Και μάλιστα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο τους επιδίκασε το ποσό των 3 τρισ. δρχ. Μπορεί να φανταστεί κανείς ότι εάν η περιουσία των 5 μονών άγγιζε πριν μια 20ετία τα 3 ή 8 τρισ. δρχ., τότε πώς μπορεί κανείς να υπολογίσει την περιουσία των 2.500 μοναστηριών και ναών σε όλη τη χώρα;’ Τρία τρις. δραχμών ισοδυναμούν με 9 περίπου δις ευρώ και σε πάνω από 15 δις σε σημερινές τιμές. Και το ποσό αυτό αφορούσε μόλις 5 μονές !!!

Αντιλαμβάνεται εύκολα συνεπώς κανείς ποιός είναι ο λόγος που η Εκκλησία επιμένει πως η φορολόγηση πρέπει να αφορά την εκμεταλλεύσιμη περιουσία της, ενώ για τα 10.000 ΝΠΔΔ δηλώνει επισήμως ότι δεν γνωρίζει τα περιουσιακά στοιχεία των μονών, των μητροπόλεων και των ναών διότι κάθε μητρόπολη, μονή και ναός έχει τη δική του οικονομική διαχείριση. Συμπληρώνει, δε, πως κάθε Μονή και κάθε Ιερός Ναός που είναι ΝΠΔΔ, μεριμνούν για τη συνήθως μικρή περιουσία που έχουν, φροντίζοντας για την έντιμη διαχείρισή της και τηρώντας τις αυστηρές διατάξεις που ισχύουν για τα νομικά πρόσωπα. Η διαχείριση αυτή υπόκειται σε τακτικό έλεγχο τόσο από την Εκκλησία όσο και από τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας (βλ Εστία 21/7/2000 και Ελεύθερη Ώρα 21/8/2000). Τέλος, όλη αυτή η περιουσία που υπάρχει, τα στελέχη της Εκκλησίας, προσπαθούν να πείσουν ότι αξιοποιείται στην κατεύθυνση του φιλανθρωπικού έργου.

Βεβαίως, τέτοιος έλεγχος δεν υπάρχει γιατί εάν υπήρχε δεν θα είχαμε φαινόμενα τύπου Μονής Βατοπεδίου κ.α., ενώ το φιλανθρωπικό έργο που αναμφίβολα υπάρχει από τμήμα της Εκκλησίας σκιάζεται, ωστόσο, από την πλειάδα μητροπολιτών που έχουν κατηγορηθεί για τεράστιες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Θυμίζουμε πως η Εκκλησία της Ελλάδος φέρεται μεταξύ άλλων να διαθέτει περίπου οκτακόσια (800) κτήρια με γραφεία, καταστήματα, εμπορικά κέντρα, ξενοδοχεία, ακόμα και μισθωμένα βενζινάδικα. Όσον αφορά δε την ρευστότητα της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπολογίζεται σε μερικές δεκάδες (ίσως και εκατοντάδες) εκατομμύρια ευρώ. Ταυτόχρονα η Εκκλησία της Ελλάδος έχει συστήσει δύο Ανώνυμες Εταιρίες (Α.Ε.), μία για την διαχείριση κοινοτικών κονδυλίων, με την επωνυμία «Υποστήριξη Επιχειρησιακών και Χρηματοδοτικών Προγραμμάτων Μελετών και Έργων, Ανώνυμη Εταιρία» και μία για την διαχείριση της περιουσίας της. Για όλη αυτή την επίσημη επιχειρηματική της δραστηριότητα η Εκκλησία δήλωσε το 2008 έσοδα 20 εκατομμυρίων ευρώ ή 15.000 ευρώ ανά εμπορικό ακίνητο ετησίως ή 1300 ευρώ μηνιαίως. Δεν νομίζω πως για τα φιλέτα που περιλαμβάνει η εκμεταλλεύσιμη ακίνητη εκκλησιαστική περιουσία είναι δυνατόν να αντιστοιχεί μία παρόμοια εικόνα μικροϊδιοκτήτη και μικροεισοδηματία στην Εκκλησία...Ίσως, όμως, πάλι να σφάλλω. Οι απόψεις όλων καλοδεχούμενες.